Συμπεριφορά διαμαρτυρίας στη σχέση: τι είναι και γιατί συμβαίνει

Στέλνεις ένα μήνυμα. Περνάει μια ώρα χωρίς απάντηση και κάτι στο στήθος αρχίζει να ανεβαίνει. Κοιτάς πάλι το κινητό. Γράφεις κάτι πιο ήπιο, το σβήνεις και στέλνεις κάτι πιο κοφτερό. Ως το βράδυ ή έχεις τηλεφωνήσει τρεις φορές στη σειρά ή έχεις σωπάσει εντελώς, για να δεις αν το προσέξει. Αν κάτι από αυτά σου θυμίζει κάτι, έχεις ήδη συναντήσει τη συμπεριφορά διαμαρτυρίας στη σχέση, ένα από τα πιο παρεξηγημένα πράγματα που κάνει το ανθρώπινο σύστημα δεσμού.

Τη συμπεριφορά διαμαρτυρίας τη λένε συνήθως δράμα, κόλλημα ή παιχνίδια. Σπάνια είναι κάτι από αυτά. Είναι ένα νευρικό σύστημα που πιστεύει ότι ένας σημαντικός δεσμός του γλιστράει, και κάνει ό,τι έμαθε κάποτε να κάνει για να πάρει μια απάντηση.

Τι είναι η συμπεριφορά διαμαρτυρίας?

Συμπεριφορά διαμαρτυρίας είναι κάθε κίνηση που κάνεις για να αποσπάσεις επαφή ή καθησύχαση, όταν νιώθεις ότι ανοίγει απόσταση ανάμεσα σε σένα και σε κάποιον που αγαπάς. Η ιδέα προέρχεται από την έρευνα για τον δεσμό, όπου βρέφη χωρισμένα από το πρόσωπο φροντίδας έκλαιγαν, γαντζώνονταν και έψαχναν. Για ένα βρέφος είναι μια θορυβώδης και εξαιρετικά αποτελεσματική στρατηγική, γιατί φέρνει τον ενήλικα πίσω. Οι ενήλικες κρατούν την ίδια καλωδίωση. Απλώς η συμπεριφορά γίνεται πιο εκλεπτυσμένη και πολύ πιο εύκολα αρνήσιμη.

Στις σχέσεις ενηλίκων η διαμαρτυρία εμφανίζεται κυρίως δίπλα στον αγχώδη δεσμό και στο αγχώδες μισό του φοβικού αποφευκτικού προτύπου. Το έναυσμα σχεδόν ποτέ δεν είναι το ίδιο το γεγονός. Μια αργοπορημένη απάντηση, ένας επίπεδος τόνος, ένα ακυρωμένο Σάββατο: το καθένα μόνο του, μικρό. Τεράστια τα κάνει το νόημα που τους κρεμάει το σώμα σου, συνήθως κάποια εκδοχή του να με αφήσουν σε λίγο.

Αξίζει να ειπωθεί καθαρά. Η διαμαρτυρία δεν είναι ελάττωμα χαρακτήρα, και το να την αναγνωρίσεις στον εαυτό σου δεν είναι διάγνωση. Είναι μια στρατηγική που κάποτε δούλεψε, σε μια σχέση όπου ο μόνος τρόπος να πάρεις προσοχή ήταν να ανεβάσεις τον τόνο. Το να τη δεις καθαρά είναι ακριβώς αυτό που της παίρνει το τιμόνι.

Σημάδια συμπεριφοράς διαμαρτυρίας

• Κλιμάκωση επικοινωνίας: Τηλεφωνείς, γράφεις και ελέγχεις πολύ πιο συχνά απ' όσο θέλεις πραγματικά, και μετά ντρέπεσαι γι' αυτό.
• Στρατηγική σιωπή: Σωπαίνεις όχι επειδή χρειάζεσαι χώρο, αλλά για να προσεχθεί η σιωπή και να έρθει να σε βρει.
• Μέτρημα χρόνου: Περιμένεις ακριβώς όσο σε έκαναν να περιμένεις πριν απαντήσεις, ώστε η καθυστέρηση να λειτουργήσει ως μήνυμα.
• Σήματα ζήλιας: Αναφέρεις το ενδιαφέρον κάποιου άλλου για σένα ή αφήνεις μια ένδειξη εκεί που θα βρεθεί, για να δεις αν κουνηθεί κάτι.
• Απειλή αποχώρησης: Λες πως τελείωσε, ή πως ίσως πρέπει να χωρίσετε, ακριβώς τη στιγμή που το θέλεις λιγότερο απ' όλα.
• Σύγκρουση αργά τη νύχτα: Ξεκινάς καβγά τα μεσάνυχτα για κάτι μικρό, γιατί ο καβγάς είναι τουλάχιστον επαφή.
• Σιωπηλές δοκιμασίες: Αφήνεις το τηλέφωνο να χτυπήσει για να δεις αν θα ξαναπροσπαθήσει, και διαβάζεις την απάντηση ως απόδειξη του πόσο μετράς.

Το να αναγνωρίσεις τον εαυτό σου σε μερικά από αυτά δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά μαζί σου. Σημαίνει ότι το σύστημα δεσμού σου έχει έναν αγαπημένο συναγερμό, και μόλις έμαθες πώς ακούγεται.

Γιατί έχει σημασία αυτό το μοτίβο

Η διαμαρτυρία κουβαλά μια σκληρή ειρωνεία. Κάθε κίνηση της λίστας φτιάχτηκε για να φέρει κάποιον πιο κοντά, και σχεδόν κάθε μία κάνει έναν ήδη απόμακρο σύντροφο να τραβηχτεί ακόμη πιο πίσω. Ειδικά με αποφευκτικό σύντροφο, η κλιμάκωση διαβάζεται ως πίεση, εκείνος αποσύρεται για να αντέξει, και ο δικός σου συναγερμός δυναμώνει. Ο κύκλος αυτός έχει όνομα στη δουλειά με τον δεσμό: ο αγχώδης-αποφευκτικός κύκλος. Μόλις πάρει μπρος, και οι δύο νιώθουν η πληγωμένη πλευρά.

Το κόστος πέφτει και πάνω σου, πολύ έξω από τη σχέση. Βραδιές χάνονται στο να ξαναδιαβάζεις μια συνομιλία. Ο ύπνος λεπταίνει. Η συγκέντρωση στη δουλειά διαλύεται, γιατί ένα κομμάτι της προσοχής σου μένει μόνιμα παρκαρισμένο σε μια οθόνη. Και υπάρχει και το αίσθημα του επόμενου πρωινού, εκείνη η μικρή ντροπή για το τέταρτο μήνυμα, που ροκανίζει σιωπηλά το πώς βλέπεις τον εαυτό σου. Επειδή αυτή η επαγρύπνηση καίει το ίδιο καύσιμο με τα καθημερινά μοτίβα άγχους, ηρεμώντας το ένα συχνά ηρεμεί και το άλλο.

Να γίνει η παρόρμηση πληροφορία

Δεν βγαίνεις από μια παρόρμηση διαμαρτυρίας αποφασίζοντας να αγχωθείς λιγότερο. Αυτό που δουλεύει είναι να ανοίξεις το κενό ανάμεσα στο συναίσθημα και στην πράξη, έστω για λίγα λεπτά, και να κάνεις δύο ερωτήσεις. Η πρώτη: τι φοβάμαι πραγματικά αυτή τη στιγμή; Η δεύτερη: τι θα ζητούσα αν το έλεγα ευθέως, χωρίς κρυφή δοκιμασία; Η ευθεία εκδοχή, πρόσεξα ότι ήσουν σιωπηλός σήμερα και με ανησύχησε, παίρνει σχεδόν πάντα πολύ πιο τρυφερή απάντηση από τη στρατηγική.

Η καθαρή εικόνα για τον τύπο δεσμού σου κάνει αυτές τις ερωτήσεις πολύ πιο προσιτές. Το Free Attachment Style Test της Peachy περνά από το πώς αντιδράς στην εγγύτητα, στην απόσταση και στη σύγκρουση, και μετά σου επιστρέφει το πιθανό σου μοτίβο σε απλή, ζεστή γλώσσα. Είναι εργαλείο αυτογνωσίας, όχι διάγνωση, και είναι ιδιωτικό. Αν θελήσεις να συνεχίσεις μετά, η Peachy μπορεί να τα συζητήσει μαζί σου.