چگونه کودکی سبک دلبستگی شما را شکل می‌دهد

اگر تا کنون از خود پرسیده‌اید چرا اینچنین سخت به کسانی که دوستشان دارید می‌چسبید، چرا همین که اوضاع صمیمی می‌شود عقب می‌کشید، یا چرا گویی هر دو را همزمان انجام می‌دهید، پاسخ اغلب بسیار دورتر از آخرین رابطه‌تان نهفته است. اینکه کودکی چگونه سبک دلبستگی شما را شکل می‌دهد یکی از داستان‌های آرام اما نیرومند روان‌شناسی است، و فهمیدن آن می‌تواند نگاه شما به خود و به همه‌ی کسانی را که برایتان عزیزند دگرگون کند.

سبک دلبستگی شما همان نقشه‌ی احساسی است که به هر رابطه‌ی نزدیک با خود می‌برید. آن را شما انتخاب نکرده‌اید و نقص هم نیست. آن را زود آموخته‌اید، توسط نسخه‌ی کوچک‌تری از خودتان که فقط می‌خواست احساس امنیت و دوست‌داشته‌شدن کند. این راهنما شما را به‌نرمی به سرچشمه‌ی این نقشه، رد پایی که بر جای می‌گذارد، و دلیل اینکه هیچ‌یک از این‌ها تقصیر شما نیست، می‌برد.

سبک دلبستگی چیست؟

سبک دلبستگی شیوه‌ی ویژه‌ای است که شما با نزدیکی، اعتماد و صمیمیت احساسی ارتباط برقرار می‌کنید. این اندیشه از کار روان‌شناس جان بالبی و پژوهشگر مری اینزورث برآمد، که بررسی کردند نوزادان هنگام جدایی از مراقبان و پیوستن دوباره به آنان چگونه واکنش نشان می‌دهند.

از آن مشاهدات نخستین، پژوهشگران چهار الگوی کلی را توصیف کردند که معمولاً تا بزرگ‌سالی ادامه می‌یابند:

• ایمن: هم با نزدیکی و هم با استقلال راحت هستید و باور دارید که نیازها می‌توانند برآورده شوند.
• مضطرب (دل‌مشغول): مشتاق نزدیکی هستید، از رهاشدن می‌ترسید و اغلب به اطمینان‌بخشی نیاز دارید.
• اجتنابی (فاصله‌گیر): برای خودبسندگی ارزش بسیار قائلید، از وابستگی به دیگران احساس ناخوشایندی دارید و وقتی اوضاع شدید می‌شود گرایش به کناره‌گیری دارید.
• ترسان-اجتنابی (نابسامان): همزمان مشتاق پیوند هستید و از آن می‌ترسید، که می‌تواند مانند ترن هوایی احساسی به نظر برسد.

هیچ‌یک صرفاً «خوب» یا «بد» نیست. هر کدام راهبردی است که دستگاه عصبی شما برای کنار آمدن با دنیای احساسی‌ای که در آن بزرگ شدید پدید آورده است.

کودکی چگونه ردِ خود را بر جای می‌گذارد

نخستین روابطی که داشتید، معمولاً با والدین یا مراقبان، به مغز در حال رشد شما آموختند که از عشق چه انتظاری داشته باشید. در اینجا برخی تجربه‌های نخستین آمده است که در خاموشی دلبستگی را شکل می‌دهند:

• مراقبت پیوسته و هماهنگ: وقتی مراقبی به‌گونه‌ای قابل‌اعتماد به نیازهای شما پاسخ می‌داد، احتمالاً آموختید که نزدیکی امن است، که بنیان دلبستگی ایمن است.
• پاسخ پیش‌بینی‌ناپذیر: مراقبی که لحظه‌ای گرم و لحظه‌ای بعد ناپیدا بود می‌تواند به کودک بیاموزد که با اضطراب مراقب هر نشانه‌ای از فاصله‌گرفتن باشد.
• دسترس‌ناپذیری احساسی: وقتی احساسات نادیده گرفته یا سرکوب می‌شد، کودک می‌تواند بیاموزد نیازها را پنهان کند و به‌شدت خودبسنده شود.
• محیط‌های ترسناک یا آشفته: وقتی کسی که قرار بود امنیت ببخشد خود نیز سرچشمه‌ی ترس بود، کودک می‌تواند الگوی کشش-رانشِ دلبستگی ترسان-اجتنابی را پدید آورد.
• وارونگی نقش یا والدگری زودرس: مسئول‌شدن برای احساسات یک مراقب در سنی بسیار کم می‌تواند بعدها مرز میان مراقبت از دیگران و محو کردن خود را محو کند.

توجه کنید که همه‌ی این‌ها درباره‌ی سازگاری است، نه ضعف. کودکی که آموخت دیگر تقاضای دلداری نکند، زیرک بود، نه شکسته.

چرا فهمیدن این موضوع مهم است

سبک دلبستگی شما در کودکی جا نمی‌ماند. همراه شما به دوستی‌ها، روابط عاشقانه، فرزندپروری و حتی محل کار سفر می‌کند. می‌تواند شکل دهد که جذب چه کسی می‌شوید، تعارض را چگونه مدیریت می‌کنید، چه اندازه آسان اعتماد می‌کنید و وقتی کسی که دوستش دارید فاصله می‌گیرد چگونه واکنش نشان می‌دهید.

بسیاری سال‌ها در خاموشی خود را به‌خاطر واکنش‌هایی که هرگز نفهمیدند سرزنش می‌کنند: وحشت هنگامی که پیامی بی‌پاسخ می‌ماند، میل به بستن خود در میانه‌ی گفت‌وگویی دشوار، دشواری باور به اینکه عشق خواهد ماند. دیدن این الگوها به‌مثابه‌ی پاسخ‌های آموخته‌شده، نه شکست‌های شخصی، اغلب نخستین آرامش راستین است. به‌ویژه الگوهای مضطرب می‌توانند با الگوهای اضطراب روزمره هم‌پوشانی داشته باشند، و به همین دلیل خودشناسی می‌تواند چنین آرام‌بخش باشد.

و این بخش امیدوارکننده است: سبک‌های دلبستگی حکم ابد نیستند. با آگاهی، روابط حمایت‌گر و گاه درمان، انسان‌ها به‌سوی آنچه پژوهشگران امنیت اکتسابی می‌نامند پیش می‌روند، حسی از امنیت در پیوند که به‌سختی به دست می‌آید اما بسیار واقعی است. اگر جایی گرم می‌خواهید تا به اندیشیدن ادامه دهید، تیمِ پشت این آزمون Peachy را نیز ساخته است، همدمی هوش مصنوعی برای پشتیبانی احساسی روزمره.

اندیشیدن به داستان خودتان

فهمیدن اینکه کودکی چگونه سبک دلبستگی شما را شکل می‌دهد با کنجکاوی‌ای ملایم نسبت به الگوهای خودتان آغاز می‌شود. می‌توانید از خود بپرسید: وقتی کسی که دوستش دارم به فضا نیاز دارد چگونه واکنش نشان می‌دهم؟ وقتی به اطمینان نیاز دارم چه می‌کنم؟ برای من باور به اینکه مردم خواهند ماند آسان است یا دشوار؟

آزمون رایگان و پژوهش‌محورِ ما برای آن طراحی شده است که به شما کمک کند درباره‌ی چنین پرسش‌هایی بیندیشید و تصویری روشن‌تر از گرایش‌های دلبستگی‌تان به دست آورید. تنها چند دقیقه طول می‌کشد و پاسخ نادرستی در کار نیست، تنها بینش هست.