چرا عاشق آدم‌هایی می‌شوم که از نظر عاطفی در دسترس نیستند؟

وقتی همان داستان بارها تکرار می‌شود

اگر تا حالا از خودت پرسیده‌ای «چرا عاشق آدم‌هایی می‌شوم که از نظر عاطفی در دسترس نیستند؟»، اصلاً تنها نیستی. شاید متوجه شده‌ای کسانی که دلت را می‌لرزانند، همان‌هایی هستند که دیر جواب پیام می‌دهند، برنامه‌ها را مبهم نگه می‌دارند یا درست وقتی رابطه نزدیک‌تر می‌شود ساکت می‌شوند. در همین حال، آدم‌های مهربان، باثبات و آشکارا علاقه‌مند کمی بی‌رنگ به نظر می‌رسند. این می‌تواند گیج‌کننده و دردناک باشد و باعث شود فکر کنی ایرادی در تو هست.

هیچ ایرادی در تو نیست. این الگو رایج است و وقتی از دریچه‌ی نظریه‌ی دلبستگی به آن نگاه کنیم، معمولاً معنا پیدا می‌کند. تجربه‌های اولیه‌ات از نزدیکی به سیستم عصبی‌ات یاد داده‌اند که عشق «باید» چه حسی داشته باشد. اگر زمانی عشق نامطمئن بوده، امروز هم ممکن است بی‌اطمینانی شبیه کشش و شیمی به نظر برسد.

در دسترس نبودن عاطفی یعنی چه؟

کسی که از نظر عاطفی در دسترس نیست، در نشان دادن نزدیکی پیوسته مشکل دارد. ممکن است گاهی جذاب، بامزه و توجه‌کننده باشد، اما وقتی رابطه آسیب‌پذیری، تعهد یا مراقبت پایدار می‌طلبد عقب می‌کشد. گاهی هنوز به رابطه‌ی قبلی‌اش وابسته است، زیر بار زندگی خودش خسته است یا با احساسات عمیق راحت نیست. اغلب به سمت سبک دلبستگی اجتنابی گرایش دارد.

کشش به چنین آدمی به این معنا نیست که عمداً بد انتخاب می‌کنی. پژوهشگران دلبستگی توضیح می‌دهند که افراد با سبک دلبستگی مضطرب اغلب با شریک‌های اجتنابی جرقه‌های قوی حس می‌کنند. این رفت‌وبرگشت سیستم دلبستگی را فعال می‌کند و این فعال شدن می‌تواند خیلی شبیه عشق باشد. یک شریک آرام و در دسترس همان زنگ خطر را به صدا درنمی‌آورد، برای همین آن حس ممکن است با کسالت اشتباه گرفته شود.

آسودگیِ آشنا هم هست. اگر پدر یا مادر یا مراقبت یک روز مهربان بود و روز بعد دور، اینکه باید توجه کسی را به دست بیاوری ممکن است برایت عادی باشد. دنبال کسی دویدن که همیشه کمی دور است، می‌تواند بی‌صدا یک امید قدیمی را تکرار کند: اگر به اندازه‌ی کافی خوب باشم، بالاخره من را انتخاب می‌کنند.

نشانه‌هایی که مدام شریک‌های در دسترس‌نبودن را انتخاب می‌کنی

• دنبال کردن شبیه کشش است: بیشترین کشش را به کسانی داری که هیچ‌وقت کاملاً از علاقه‌شان مطمئن نیستی.
• آدم‌های باثبات خسته‌کننده به نظر می‌رسند: وقتی کسی پیوسته و روشن است، علاقه‌ات کم می‌شود یا بی‌قراری عجیبی حس می‌کنی.
• با خرده‌ریزها زندگی می‌کنی: یک پیام گرم بعد از چند روز سکوت می‌تواند یک هفته سرپایت نگه دارد.
• بیشتر تلاش با توست: تو برنامه می‌ریزی، احوال می‌پرسی و رابطه را زنده نگه می‌داری، در حالی که او مبهم می‌ماند.
• برای نشانه‌های هشدار بهانه می‌آوری: به خودت می‌گویی فقط سرش شلوغ است، خجالتی است یا هنوز در حال بهبود است، حتی وقتی الگو آشکار است.
• حالت به در دسترس بودن او بستگی دارد: نزدیکی‌اش تو را بالا می‌برد و دوری‌اش پایین می‌کشد.
• امیدواری استثنا باشی: بخشی از تو باور دارد که با صبر کافی، تو همان کسی خواهی بود که بالاخره به او می‌رسد.

چرا این الگو مهم است

عاشق شدن آدم‌هایی که از نظر عاطفی در دسترس نیستند، می‌تواند آرام‌آرام عزت‌نفست را فرسوده کند. وقتی ماه‌ها تلاش می‌کنی نزدیکی‌ای را به دست بیاوری که هیچ‌وقت کامل نمی‌رسد، راحت به این نتیجه می‌رسی که «زیادی» هستی یا «کافی نیستی». اضطراب معمولاً بالا می‌رود، خواب ممکن است آسیب ببیند و تمرکز در کار یا درس کم شود، چون انرژی زیادی صرف خواندن نشانه‌ها و انتظار پیام می‌شود.

این الگو همچنین می‌تواند مانع شود آدم‌هایی را ببینی که با تو خوب رفتار می‌کردند. اگر آرامش برایت ناآشناست، ممکن است از رابطه‌هایی فاصله بگیری که می‌توانستند به چیزی امن و ماندگار تبدیل شوند. با گذشت زمان، این باور تقویت می‌شود که عشق همیشه باید درد داشته باشد.

بخش امیدوارکننده این است که الگوهای دلبستگی ثابت نیستند. بسیاری از آدم‌ها به سمت چیزی می‌روند که روان‌شناسان «امنیت اکتسابی» می‌نامند، روشی باثبات‌تر برای پیوند که با آگاهی، رابطه‌های حمایتگر و گاهی درمان رشد می‌کند. یاد گرفتن تحمل ناراحتی در کنار آدمی آرام و در دسترس، اغلب یکی از اولین قدم‌هاست. اگر نگرانی اغلب رابطه‌هایت را هدایت می‌کند، می‌توانی درباره‌ی الگوهای اضطراب بیشتر بخوانی.

نگاهی به درون خودت بینداز

شناختن سبک دلبستگی خودت می‌تواند این الگو را خیلی کمتر مرموز کند. آزمون رایگان سبک دلبستگی ما یک ابزار کوتاه خودبازتابی است که کمکت می‌کند ببینی معمولاً به نزدیکی، فاصله و تعارض چطور واکنش نشان می‌دهی. این یک تشخیص نیست و نمی‌تواند همه‌چیز را درباره‌ی تو بگوید. آن را مثل آینه‌ای در نظر بگیر که کمکت می‌کند گرایش‌هایی را ببینی که شاید بخواهی بیشتر بشناسی.

هنگام پاسخ دادن، به این فکر کن که در رابطه‌ها واقعاً چه حسی داری و چطور رفتار می‌کنی، نه اینکه دوست داشتی چطور باشی. پاسخ درست یا غلطی وجود ندارد، فقط اطلاعاتی که می‌تواند کمکت کند خودت را با مهربانی بیشتری بفهمی.