Arkadaşlıkta bağlanma stili: nasıl yakınlaşıyorsun, neden geri çekiliyorsun

Bağlanma üzerine yazılanların neredeyse tamamı konuyu romantik bir çerçeveye koyar. Oysa arkadaşlıkta bağlanma stilin de en az o kadar gerçek ve sıklıkla bir partnerle olduğundan daha erken, daha açık görünür. Bir mesaja aynı öğleden sonra mı üç hafta sonra mı cevap verdiğinde oradadır. On bir yıldır tanıdığın ama gece yarısı yine de aramayacağın o arkadaşta oradadır.

Arkadaşlığın neredeyse hiç yapısı yoktur. Yıl dönümü yok, ilişkiyi tanımlayan bir konuşma yok, sıradan tanışıklığın yakınlığa döndüğü üzerinde anlaşılmış bir an yok. Kimse sana bir unvan vermez. Bu iskele eksikliği, bağlanma örüntülerinin neredeyse frensiz çalıştığı anlamına gelir; tam bu yüzden arkadaşlık, yakınlıkla nasıl başa çıktığına dair en berrak pencerelerden biri olabilir.

Aşkın dışında bağlanma stili ne demek

Bağlanma teorisi bebekler ve onlara bakan kişilerle başladı. John Bowlby çerçeveyi ortaya koydu, Mary Ainsworth bunu küçük çocuklarda gözlemenin yollarını geliştirdi. Çekirdek fikir sade: sana bakan insanlarla yaşadığın ilk deneyimler, yakınlığın neye mal olduğuna ve karşılığında ne verdiğine dair içsel bir model kurdu. O model çocuklukta kalmaz ve ilişki romantik olmadığında kapanmaz.

Araştırmacılar genellikle dört geniş örüntüden söz eder: güvenli, kaygılı (bazen saplantılı da denir), kayıtsız-kaçınan ve korkulu-kaçınan (bazen dağınık denir). Hiçbiri tanı değil. Bunlar eğilim tarifleri ve çoğu insan temiz bir kutunun içinde değil, bir yelpazenin herhangi bir yerinde durur.

Nadiren duyulan kısım şu: arkadaşlarınla örüntün, partnerinle örüntünle aynı olmak zorunda değil. Pek çok insan arkadaşlarıyla sakin ve sağlamdır, romantizm devreye girdiği anda zemin eğilir. Bazılarında tam tersi olur. Bağlanma yeterince ilişkiye özgüdür; sadece aşk hayatına bakmak sana tablonun yarısını verir.

Arkadaşlıkta her örüntünün işaretleri

Bunları kendini tanıyabileceğin eğilimler olarak oku, hüküm olarak değil. Neredeyse herkes birden fazla sütunda kendinden parçalar bulur; bu sıradan bir şey, bir arıza işareti değil.

• Kısa cevapların tonunu okumak: Tek kelimelik bir yanıt seni son dört mesaja geri gönderir, ne yaptığını ararsın. Bu, arkadaşlıkta çok yaygın bir kaygılı imzadır: tanımlı bir statü olmayınca doldurulacak çok boşluk kalır ve boşluğu endişe doldurur.
• Son kimin yazdığını sessizce saymak: Defteri tutuyorsun. Son üç planı sen önerdiysen önermeyi bırakırsın, sonra da az önce kendi yarattığın mesafeyi duyarsın.
• Arkadaşlık derinleşince sessizleşmek: İşler sıcak ve gerçek olur, içinde bir şey bir adım geriler. Kaçınan örüntüler artan yakınlığı sık sık artan yükümlülük olarak okur; sinir sistemi teselli yerine alan ister.
• Arkadaşları ayrı bölmelerde tutmak: İş arkadaşları, spor salonu arkadaşları, eski arkadaşlar; her grup kapalı bir çekmecede, hiçbiri diğerine açılmaz. Bölmeler tek bir kişinin ne kadar görebileceğini sınırlar, böylece açılma düşük kalır.
• Hızlı yoğunluk, ardından çekilme: Bir hafta içinde derine dalarsın, planladığından fazlasını anlatırsın, sonra açıkta kalmış gibi olup keskin biçimde soğursun. Yaklaşma ile geri çekilme arasındaki bu salınım korkulu-kaçınan örüntülerin tipik işaretidir.
• Yakınlığı isterken ona güvenmemek: Bilinmek istersin ve bunun sana karşı kullanılacağı anı gözlersin. İkisi aynı anda doğrudur ve ikisini birlikte taşımak yorucudur.
• Sürtüşmeden sonra kaybolmak yerine tamir etmek: Bir şey kötü oturur, söylersin, arkadaşlık devam eder. Bir kırığı adlandırıp kalabilmek, güvenli bağlanmanın en sağlam işaretlerinden biridir.
• Düzensiz iletişimi alarma çevirmemek: Üç ay geçer, ikiniz de yazmamıştır ve bunu arkadaşlık hakkında bir hüküm gibi okumazsın. Güvenli bağlanma, boşlukların sadece boşluk olmasına izin verir.

Bu, kulağa geldiğinden daha ağır bir konu

Yetişkin desteğinin büyük bir kısmı arkadaşlıkta yaşar. Sessizleştiğini fark eden odur, kötü haberden sonra yanında oturan odur, zaten yarı yarıya verdiğin bir karar hakkında sana doğruyu söyleyen odur. Örüntün bir arkadaşın ne kadar yaklaşabileceğini sessizce sınırladığında, sana açık olan desteği de sınırlar; genellikle neden diye gösterebileceğin tek bir an olmadan.

Etki dramatik değil, birikimlidir. Kaygılı örüntüler olağan bir sessizliği her günün küçük acil durumuna çevirebilir, bu da iki tarafı yıpratır. Kaçınan örüntüler sosyal olarak dolu görünen, hissedildiğinde ise seyrek nüfuslu bir hayat kurabilir; çünkü kimse ilk katmanın ötesine geçirilmemiştir. Korkulu-kaçınan örüntüler ise sık sık, iki taraftan hiçbirinin açıklayamayacağı biçimde biten yoğun arkadaşlıklar geçmişi bırakır.

Bu örüntüler yolculuk da eder. Arkadaşlarınla duyduğun sürtünme genellikle iş arkadaşlarında, ailede ve yakınlığı isteğe bağlı olan herkeste de görünür. Endişen tek bir kişide kalmayıp ilişkilerin çoğuna yayılıyorsa, bağlanmanın yanında kaygı ve endişe örüntülerine de bakmaya değer; ikisi sık sık birbirini besler.

Bunların hiçbiri sabit değil. Bağlanma örüntüleri öğrenilmişti, yani gözden geçirilebilir; genellikle yavaş yavaş ve eski tahminin yanlış çıktığı ilişkilerin içinde.

Kendi örüntüne bakmak

Soyuttan değil, somuttan başla. Bir arkadaşlık ve içinden yakın zamanlı bir an seç: cevapsız bıraktığın bir mesaj, iptal ettiğin bir plan, kısa bir yanıtta anlam arayarak geçirdiğin bir saat. Karşı taraftan ne yapmasını beklediğini ve o beklentinin nereden geldiğini sor.

Yapılandırılmış bir tarama, tek başına düşünmekten hızlı ilerler; çünkü incelemeyi akıl edemeyeceğin durumları sorar. Ücretsiz Bağlanma Stili Testi birkaç dakika sürer ve dört stildeki örüntünü, arkadaşlıkta olduğu gibi aşkta da gösterir. Öz-düşünüm için bir tarama aracıdır, tanı değildir ve nitelikli bir uzmanla konuşmanın yerini almaz. İyi yaptığı şey, yıllardır adsız hissettiğin bir şeye sözcük vermektir.

Bir sonuç sayfasından ileri gitmek istersen, Peachy ağında ilişki örüntüleri için yapay zekâ destekli eşlik de var; taramanın yüzeye çıkardığı şeyle çalışmak için kurulmuş.